Planowanie strategiczne: kluczowe kroki do zdefiniowania strategii biznesowej

Planowanie strategiczne: kluczowe kroki do zdefiniowania strategii biznesowej

Proces planowania strategicznego jest podstawowym elementem działania każdej firmy i organizacji. W istocie plany strategiczne można nawet zastosować do własnej kariery i życia osobistego. Pomimo tego, że jest to jeden z najważniejszych elementów biznesu, planowanie strategiczne jest często zaniedbywane przez firmy, które koncentrują się na podejściu „win-win”, w którym każda ze stron odnosi zysk.

Każdego roku firmy zbierają zespół, aby omówić strategię i plan na następny rok. To, co wynika z tego spotkania dotyczącego planowania strategicznego, ma kluczowe znaczenie dla tego, co firma będzie robić w nadchodzącym roku i później, a także dla celów, do których wszyscy będą dążyć.

Właściwe planowanie i zarządzanie strategiczne mogą pomóc w osiągnięciu sukcesu. Z drugiej strony, słabsze plany lub te z mniejszą motywacją ze strony kierownictwa mogą skutkować zespołami, których cele kolidują ze sobą oraz znacznymi stratami potencjalnych zysków.

RateHawk Blog
92
10 minutes read

Czym jest planowanie strategiczne?

Planowanie strategiczne to proces, w ramach którego organizacja ustala i weryfikuje swoje podstawowe cele długoterminowe oraz tworzy plan ich osiągnięcia. Planowanie strategiczne obejmuje wiele okresów rewizji oraz ciągłych zmian w celu ustalenia, czy firma jest na właściwej ścieżce strategicznej.

Kto jest zaangażowany?

Planowanie strategiczne jest zwykle prowadzone przez kierownictwo wyższego szczebla, a także dedykowanych strategów, a czasem innych członków organizacji. Kierunek misji strategicznej organizacji musi zostać określony i zatwierdzony przez osoby zarządzające firmą, ponieważ jest to wizja, z której wynikają wszystkie zadania organizacji.

Dedykowani wewnętrzni planiści strategiczni mogą być przydatni w średnich i dużych firmach.

Ponieważ są oni w stanie wnieść określone umiejętności i doświadczenie w zakresie zarządzania oraz kierować wdrażaniem strategii w całej organizacji. Jednak plan strategiczny powinien być również tworzony oddolnie, z udziałem szefów mniejszych zespołów, takich jak liderzy produktów i projektów, którzy wyjaśniają wyzwania, przed którymi stoją na co dzień. Liderzy ci często znają i rozumieją problemy, które mogą być mniej jasne dla osób na wyższych stanowiskach i które nie są zaangażowane w codzienną działalność operacyjną organizacji.

Niektóre organizacje zatrudniają również zewnętrznych konsultantów ds. strategii, takich jak McKinsey lub Boston Consulting Group, aby ci weszli w struktury organizacji i zmienili jej kierunek. Zazwyczaj warto być w stanie określić i uruchomić swój plan strategiczny bez pomocy z zewnątrz, ale w trudnych czasach lub w dynamicznie zmieniającym się środowisku konsultanci mogą być przydatnymi przewodnikami w określaniu strategii firmy. Mogą oni nauczyć zaangażowane osoby technik planowania, mapowania, zarządzania i wdrażania.

Photo: Rawpixel.com/ Shutterstock.com

Ogólnie rzecz biorąc, zarządzanie strategiczne powinno być określane przez kierownictwo wyższego szczebla i ewentualnie kilku starszych strategów w większych organizacjach. Plany strategiczne powinny być konsultowane z zespołami, które są bliżej kwestii rynkowych, aby zapewnić, że odzwierciedlają one realia firmy. Jeśli czasy stają się szczególnie trudne, można wprowadzić zewnętrznych konsultantów, którzy pomogą przekierować strategię biznesową.

Czym jest zarządzanie strategiczne?

Zarządzanie strategiczne to ogólna kontrola kierunku rozwoju firmy w oparciu o bieżące i planowane możliwości osiągnięcia zaplanowanych celów. Zasadniczo oznacza to, że planowanie strategiczne jest częścią ogólnego procesu zarządzania strategicznego, który jest szerszą koncepcją obejmującą ich wdrażanie i przegląd. Dla naszych celów spojrzymy na planowanie strategiczne jako obejmujące cały proces zarządzania strategicznego. Wewnątrz organizacji warto również wyznaczyć kilka osób do zarządzania wdrażaniem strategii, ponieważ jest to aktywność odrębna od procesu planowania strategicznego.

Strategia kontra taktyka

Ważne jest, aby pamiętać, że podczas planowania strategicznego nie należy koncentrować się na konkretnych taktykach. Strategia jest całościowym spojrzeniem na firmę, podczas gdy taktyki są bardziej konkretnymi narzędziami, których można użyć, aby pomóc w rozwoju organizacji.

Strategia może dotyczyć tego, które produkty warto sprzedawać, a być może, które z nich należy usunąć ze swojej oferty w oparciu o krajobraz konkurencji i własne możliwości.

Z kolei taktyka koncentruje się na takich kwestiach, jak świąteczne plany marketingowe lub techniki sprzedaży. Pozwól swoim działom zająć się taktyką, a spotkania strategiczne ogranicz do ogólnego kierunku organizacji.

Photo: Ground Picture / Shutterstock.com

Siedem kroków planowania strategicznego

1. Określenie bieżącej pozycji

Pierwszym krokiem, który organizacja musi wykonać w procesie planowania strategicznego, jest zidentyfikowanie aktualnej pozycji firmy na tle konkurencji.

Ważne jest, aby zrozumieć, jakie przewagi konkurencyjne ma firma i czy są one obecnie w pełni wykorzystywane.

Czasami organizacje mogą koncentrować się na obszarach, które nie są ich mocnymi stronami, co wymagałoby strategicznej zmiany pozycjonowania w planie strategicznym. Ramy strategiczne, takie jak SWOT (mocne i słabe strony, szanse i zagrożenia), analiza pięciu sił Portera i zrównoważona karta wyników to przydatne narzędzia, które pomagają określić obecny status i kierunek rozwoju firmy.

SWOT jest ulubionym narzędziem wielu planistów strategicznych, ponieważ jest to stosunkowo prosty sposób na spojrzenie na firmę i zbadanie wszystkich dostępnych możliwości. Struktura narzędzia jest prostą siatką z czterema polami, która pozwala na mapowanie wszystkich kluczowych informacji strategicznych o organizacji w jednym miejscu. Mocne strony to zazwyczaj przewagi konkurencyjne organizacji, podczas gdy słabe strony to miejsca, w których nie dorównujesz konkurencji. Szanse to obszary, w których można wykorzystać mocne strony lub po prostu możliwości rynkowe, które się ujawniły. Zagrożenia obejmują produkty, które mogą zastąpić Twoje towary ze względu na ich niższą cenę lub wyższą jakość. Mogą to być również regulacje rządowe, które mogą utrudniać działalność firmy lub konkurenci, którzy opracowali nowe rozwiązania.

Photo: stockwerk-fotodesign/ Shutterstock.com

Pięć sił Portera to kolejny przydatny model stosowany przez planistów strategicznych. Pięć sił jest zwykle definiowanych jako konkurencja wewnętrzna, potencjał dla nowych podmiotów, siła negocjacyjna dostawców, siła negocjacyjna klientów i produkty zastępcze. Wizualnie siły te są często przedstawiane jako koncentrujące się wokół konkurencji wewnętrznej, która jest obecnym krajobrazem konkurentów w danej branży. Każda z pozostałych sił wpływa na konkurencję w branży, a potencjalni nowi uczestnicy i produkty zastępcze zwiększają konkurencję i zmniejszają siłę przetargową konkurentów w branży. Investopedia oferuje krótkie podsumowanie struktury i sposobu zastosowania tej metody do stworzenia mapy dla swojej firmy.

Zrównoważona karta wyników (Balanced Scorecard) jest kolejnym ulubionym narzędziem do zarządzania przedsiębiorstwem, ponieważ może ona pomóc planistom strategicznym szybko i zwięźle zidentyfikować obszary rozwoju za pomocą wizualnej reprezentacji. Ta struktura może być przydatna, ponieważ obejmuje cele niefinansowe, które mogą być ważne dla długoterminowego planowania strategicznego. Typowa zrównoważona karta wyników wygląda następująco:

2. Określenie celów długoterminowych

Po przeprowadzeniu analizy SWOT lub wykorzystaniu analizy pięciu sił Portera, będziesz mieć świadomość tego, co Twoja organizacja robi dobrze, a gdzie poziom konkurencji jest najwyższy. Pomoże ci to nakreślić przyszłą wizję i cele dla Twojej firmy.

Po ustaleniu aktualnej pozycji strategicznej firmy nadszedł czas, aby dowiedzieć się, w którą stronę chcesz się rozwijać.

Jeśli na Twoją firmę czeka dobra okazja w nowym obszarze, możesz zdecydować się na realizację tej wizji. Alternatywnie, jeśli masz mocną stronę, która sprawia, że jesteś w lepszej pozycji od konkurencji, możesz chcieć rozwijać się w tym kierunku pomimo dużej konkurencji i zagrożenia ze strony nowych graczy.

Na tym etapie mogą przydać się zrównoważone karty wyników, ponieważ mogą one pomóc w mapowaniu bardziej szczegółowych, zorientowanych na produkt celów dotyczących ogólnej wydajności organizacji.

Photo: Good dreams – Studio/ Shutterstock.com

Najczęstsze pułapki przy podejmowaniu decyzji o celach

Cena nie jest przewagą konkurencyjną. Firmy często uważają, że ich niskie ceny są tym, co odróżnia je od konkurencji. Nie jest to jednak prawdą, jeśli jedyną przewagą jest gotowość do zaakceptowania niższych kosztów produktu – wówczas nie jest to przewaga strategiczna. W takiej sytuacji zmniejszasz jedynie swoje marże i szkodzisz swoim możliwościom inwestycyjnym. Z drugiej strony, gdy organizacje mają przewagę produkcyjną, w ramach której wytwarzają towary po niższych kosztach, daje im to możliwość ustalania niższych cen – i to jest właśnie przewaga konkurencyjna.

3. Tworzenie planu

Planowanie jest procesem specyficznym dla danej firmy, ale wykorzystuje informacje z już utworzonych ram. Jeśli dobrze wykonasz pierwsze kroki, ten krok może być tak prosty, jak podjęcie decyzji, które działy i menedżerowie będą kierować projektem wraz z celami i zadaniami, które już udało się ustalić. Jeśli Twoim celem jest opracowanie nowego produktu w oparciu o konkretną przewagę, którą posiada już Twoja organizacja lub zidentyfikowaną przez Ciebie okazję, możesz przekazać całą odpowiedzialność zespołowi projektowemu. A może chcesz powierzyć menedżerowi odpowiedzialność za cały proces, od projektowania produktu po marketing i sprzedaż? Sposób, w jaki to zrobisz, może zależeć od dostępnych zasobów i kluczowych menedżerów zatrudnionych w Twojej organizacji.

Po zidentyfikowaniu długoterminowych celów firmy nadszedł czas na stworzenie planu realizacji wizji i celów.

Plan powinien być jasno rozpisany, z zaznaczonymi celami i działem lub osobą odpowiedzialną. Pełna alokacja zasobów może być konieczna później, w miarę opracowywania zakresu każdego projektu określonego w planie strategicznym.

Photo: Dimitri Tymchenko / Shutterstock.com

4. Wdrożenie

Po opracowaniu planu można rozpocząć jego wdrażanie. Liderzy wyższego szczebla w organizacji zidentyfikowani na etapie planowania strategicznego będą odpowiedzialni za określenie zakresu i wymagań każdego projektu. Następnie będą oni mogli wystąpić z prośbą o zasoby, zarówno finansowe, jak i ludzkie, które będą potrzebne do wdrożenia projektu i osiągnięcia celów w zakresie wydajności organizacji.

5. Przegląd

W przeciwieństwie do bardziej ograniczonych projektów, plany strategiczne wymagają stałych przeglądów.

Okresowe rewizje planowania strategicznego są zazwyczaj wykonywane w ujęciu kwartalnym, półrocznym lub rocznym.

Czasami firmy przeprowadzają krótsze przeglądy w ciągu roku, z pełnym przeglądem strategii przeprowadzanym raz do roku. Należy jednak pamiętać, że nie trzeba ukończyć projektów strategicznych, aby przegląd był przydatny. W rzeczywistości przegląd przeprowadzany w trakcie opracowywania projektu może zidentyfikować nowe siły rynkowe, które mogą wymagać zmiany planu strategicznego.

Przeglądy powinny obejmować postępy w realizacji celów określonych podczas spotkań dotyczących planowania strategicznego oraz wszelkie potencjalne nowe siły rynkowe, które mogą wpływać na podejmowanie strategicznych decyzji.

Photo: Miha Creative/ Shutterstock.com

6. Optymalizacja

Po dokonaniu przeglądu postępów w realizacji celów i nowego krajobrazu rynkowego, firmy powinny zrewidować swoje plany strategiczne. Przeglądy mogą być niewielkimi korektami kierunku lub poważnymi zmianami strategii. Nie obawiaj się cięcia strat i ucieczki. Możesz czuć, że projekt pochłonął dużo kosztów, więc musi on zostać ukończony, bo w przeciwnym razie stracisz swoją inwestycję. Jeśli jednak widzisz, że podążając tą samą ścieżką, stracisz więcej – nadszedł czas, aby zmienić taktykę. Otoczenie konkurencyjne może się zmieniać, a Twoja firma musi być w stanie szybko się dostosować, aby utrzymać rentowność.

7. Powtarzanie procesu

Przeglądy strategii muszą być regularnie powtarzane, aby były skuteczne.

Każdy coroczny przegląd strategii powinien rozpoczynać się od przeglądu aktualnego krajobrazu rynkowego, który przełoży się na cele, planowanie i wdrażanie.

Na jaki okres powinien być ukierunkowany plan strategiczny?

Typowe plany strategiczne większości firm powinny obejmować okres pięciu lat. Jeśli Twoja branża wymaga dużych ilości długoterminowych inwestycji kapitałowych, tak jak w przypadku firm z branży lotniczej i kosmicznej, warto wziąć pod uwagę znacznie dłuższe okresy strategiczne.

Photo: Fauzi Muda/ Shutterstock.com

Niektóre firmy starają się, aby ich plany strategiczne były osiągalne w określonych ramach czasowych, co pozwala jasno zmierzyć sukces danego planu strategicznego. Jednak statyczne plany będą powoli skracać okres planowania projektu, więc należy mieć inny plan na następny okres. Alternatywnie, kroczące plany pięcioletnie zachowują długoterminową perspektywę dla organizacji, ale mogą sprawiać wrażenie ruchomych celów dla tych, którzy próbują je osiągnąć. W takim przypadku ważne jest, aby mieć więcej celów specyficznych dla projektu, aby umożliwić liderom pracę nad osiągalnymi celami, których sukces można następnie razem świętować.

Kiedy dokonać nagłego zwrotu

„Pivot”, tj. nagły zwrot w biznesie, został spopularyzowany przez startupy technologiczne w ostatnich latach jako sposób na zmianę planu strategicznego firmy, produktu lub usługi.

W organizacji można dokonać nagłego zwrotu w prawie każdym obszarze, z wyjątkiem produktu lub możliwości.

Na przykład może się okazać, że produkt, nad którym pracujesz, nie będzie możliwy do wytworzenia pomimo najlepszych intencji i wysiłków zaangażowanych stron. W tym momencie warto przyjrzeć się temu, co już masz i sprawdzić, czy można to przekształcić w inny produkt. Alternatywnie, możesz zdać sobie sprawę, że udało Ci się stworzyć wysoko wykwalifikowany zespół w jednym konkretnym obszarze, który pozwala tworzyć i sprzedawać zupełnie inny produkt.

Nie zawsze od razu wiadomo, kiedy należy dokonać takiego zwrotu. Otóż tak, może to być spowodowane katastrofą i upadaniem firmy, ale mogą też istnieć bardziej subtelne powody do zmiany kierunku. Na przykład, okazuje się, że celujesz w segment o niskiej marży, podczas gdy masz możliwości wyprodukowania czegoś o znacznie wyższej marży. Alternatywnie, możesz pracować nad projektem, który ma niewielką skalowalność i chcesz przejść do czegoś, co możesz rozszerzyć na większą grupę odbiorców przy minimalnym dodatkowym wysiłku. Nagły zwrot może również zostać wykonany w drugą stronę, od bardziej do mniej skalowalnych projektów, jeśli okaże się, że klienci są niezadowoleni z bezosobowego charakteru skalowanego produktu.

Photo: Iryna80/ Shutterstock.com

Zwykle jeśli przeprowadzasz regularne przeglądy strategii, Twoja firma będzie prawdopodobnie przygotowana z wyprzedzeniem na wszelkie „pivoty” związane z planem strategicznym. Po ocenie mocnych i słabych stron wiesz, gdzie możesz znaleźć swoje miejsce na rynku, jeśli sprawy nie idą dobrze. W takich przypadkach nagłe zwroty można traktować jako „plan B” lub nawet „plan C” i „plan D”.

Zastosowanie w życiu osobistym

Chociaż planowanie strategiczne i zarządzanie strategiczne są zazwyczaj procesami biznesowymi, można je zastosować również w życiu osobistym. Na przykład, być może chcesz osiągnąć określoną pozycję w organizacji lub otrzymywać dochody powyżej określonego poziomu?

A może chcesz wziąć ślub i mieć dzieci? Po określeniu tych celów możesz przyjrzeć się swoim mocnym i słabym stronom w porównaniu z innymi, a następnie opracować i wdrożyć plan osiągnięcia tych celów.

Wnioski

Planowanie strategiczne to proces, w ramach którego firmy dążą do osiągnięcia swoich długoterminowych celów. Musi on być przeprowadzany w regularnych odstępach czasu przez kierownictwo najwyższego szczebla w firmie i być rewidowany przez zespoły w terenie. Jeśli organizacja stoi w obliczu szczególnie wyjątkowego wyzwania, można skorzystać z pomocy zewnętrznych konsultantów, którzy zapewnią dodatkowe doświadczenie i siłę roboczą.

Siedmioetapowy proces planowania strategicznego to cykl, który wymaga ciągłej uwagi i powtarzania.

Po pierwsze, należy określić sytuację organizacji i kierunek rozwoju. Ramy strategiczne, takie jak SWOT i analiza pięciu sił Portera, są przydatne do zrozumienia obecnej pozycji firmy. Na tej podstawie można stworzyć plan i rozpocząć jego wdrażanie. Proces planowania strategicznego nigdy się nie kończy; należy okresowo porównywać swoje sukcesy z bieżącym planem strategicznym i wykorzystywać to doświadczenie do wprowadzania stosownych korekt planu.

Photo: alphaspirit.it/ Shutterstock.com

Planowanie może obejmować dowolny okres, ale powszechne są plany pięcioletnie. Należy jednak skupić się na strategii, a nie na bardziej szczegółowych taktykach. Czasami może być również konieczne ograniczenie strat w danym projekcie i zwrócenie go na nową ścieżkę, co jest normalną częścią zarządzania strategicznego.


Planowanie strategiczne może być stosowane nie tylko w biznesie, ponieważ jest to narzędzie pomagające w osiąganiu długoterminowych celów opartych na zdolnościach i umiejętnościach. Niektórzy używają go do realizacji celów osobistych, a także celów zawodowych i biznesowych.

Dowiedz się więcej na naszym blogu

Przejdź do góry
92
10 minutes read
Udostępnij znajomym Udostępnij